athāto'ndhapūtanāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ
||1|| yathovāca bhagavān dhanvantariḥ
||2||
pūtanāpratiṣedhānantaraṃ pūtanāsāmānyādandhapūtanāpratiṣedhārambho yujyata
ityāha- athāta ityādi||1-2||
tiktakadrumapatrāṇāṃ kāryaḥ kvātho'vasecane |3|
tiktaketyādi| tiktakadrumā nimbādayaḥ, tatpatrakvāthena pariṣekaḥ kāryaḥ|3|-
surā sauvīrakaṃ kuṣṭhaṃ haritālaṃ manaḥśilā
||3|| tathā sarjarasaścaiva
tailārthamupadiśyate | pippalyaḥ pippalīmūlaṃ vargo madhurako madhu
||4|| śālaparṇī bṛhatyau ca
ghṛtārthamupadiśyate |5|
suretyādi| sauvīrakaṃ virecanādhyāyopadiṣṭakāñjikaprakāraḥ| atra taile
surāsauvīrake tailāt pratyekaṃ caturguṇe, kuṣṭhādīni kalkadravyāṇi
caturthāṃśāni| pippalya ityādi| vargo madhurakaḥ kākolyādiḥ, vargagrahaṇaṃ
yathālābhaniṣedhārthaṃ, pippalyādīnāṃ kalkakvāthābhyāṃ ghṛtaṃ vipācya
śītībhūte ghṛte madhu kṣipet| idaṃ ghṛtaṃ pānāya||3-4||-
sarvagandhaiḥ pradehaśca gātreṣvakṣṇośca śītalaiḥ
||5||
sarvetyādi| pradeho lepaḥ| śītalairanyairapi dravyaiḥ||5||
purīṣaṃ kaukkuṭaṃ keśāṃścarma sarpatvacaṃ tathā | jīrṇāṃ ca bhikṣusaṅghāṭīṃ
dhūmanāyopakalpayet ||6||
purīṣaṃ kaukkuṭamiti kukkuṭapurīṣaṃ, keśāṃścarma ca kukkuṭasya, keśāścarma ca
mānuṣasyetyeke; kecit carmeti sarpasya vadanti, tena carma tvak kañculikā
sarpasya| jīrṇāṃ ca bhikṣusaṅghāṭīmiti bhikṣuratra śākyabhikṣurbauddhākhyaḥ
parivrājakaśca, tayorjīrṇasaṅghāṭī jīrṇavastraṃ; tadekadeśo gṛhyate,
ekadeśe'pi samudāyapravṛtteḥ; bhikṣuratra śākyabhikṣureveti jejjaṭaḥ||6||
kukkuṭīṃ markaṭīṃ śimbīmanantāṃ cāpi dhārayet | māṃsamāmaṃ tathā pakvaṃ
śoṇitaṃ ca catuṣpathe ||7|| nivedyamantaśca
gṛhe śiśo rakṣānimittataḥ | śiśośca snapanaṃ kuryāt sarvagandhodakaiḥ śubhaiḥ
||8|| karālā piṅgalā muṇḍā kaṣāyāmbaravāsinī
| devī bālamimaṃ prītā saṃrakṣatvandhapūtanā
||9||
kukkuṭīmityādi| kukkuṭī sphaṭikaracitakukkuṭāṇḍasadṛśakandā kukkuṭīśarīravat
kusumacitrā vallī| markaṭī kapikacchuḥ, markaṭamūlītyanye, śukaśimbītyapare|
anantā sārivā| antaśca khaṇḍagṛhābhyantare| śiśośceti cakārāt dhātryāśca
snapanam| sarvagandhā elādikāḥ| devī prītā satī imaṃ bālaṃ rakṣatviti
sambandhaḥ||7-9||
iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate kumāratantre'ndhapūtanāpratiṣedho
nāma (saptamo'dhyāyaḥ, āditaḥ) trayastriṃśo'dhyāyaḥ
||33||
iti śrīḍalha(hla)ṇaviracitāyāṃ nibandhasaṅgrahākhyāyāṃ
suśrutavyākhyāyāmuttaratantrāntargate kaumārabhṛtyatantre'ndhapūtanāpratiṣedho
nāma trayastriṃśattamo'dhyāyaḥ||33||