athāto'ndhapūtanāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
pūtanāpratiṣedhānantaraṃ pūtanāsāmānyādandhapūtanāpratiṣedhārambho yujyata ityāha- athāta ityādi||1-2||
tiktakadrumapatrāṇāṃ kāryaḥ kvātho'vasecane |3|
tiktaketyādi| tiktakadrumā nimbādayaḥ, tatpatrakvāthena pariṣekaḥ kāryaḥ|3|-
surā sauvīrakaṃ kuṣṭhaṃ haritālaṃ manaḥśilā ||3|| tathā sarjarasaścaiva tailārthamupadiśyate | pippalyaḥ pippalīmūlaṃ vargo madhurako madhu ||4|| śālaparṇī bṛhatyau ca ghṛtārthamupadiśyate |5|
suretyādi| sauvīrakaṃ virecanādhyāyopadiṣṭakāñjikaprakāraḥ| atra taile surāsauvīrake tailāt pratyekaṃ caturguṇe, kuṣṭhādīni kalkadravyāṇi caturthāṃśāni| pippalya ityādi| vargo madhurakaḥ kākolyādiḥ, vargagrahaṇaṃ yathālābhaniṣedhārthaṃ, pippalyādīnāṃ kalkakvāthābhyāṃ ghṛtaṃ vipācya śītībhūte ghṛte madhu kṣipet| idaṃ ghṛtaṃ pānāya||3-4||-
sarvagandhaiḥ pradehaśca gātreṣvakṣṇośca śītalaiḥ ||5||
sarvetyādi| pradeho lepaḥ| śītalairanyairapi dravyaiḥ||5||
purīṣaṃ kaukkuṭaṃ keśāṃścarma sarpatvacaṃ tathā | jīrṇāṃ ca bhikṣusaṅghāṭīṃ dhūmanāyopakalpayet ||6||
purīṣaṃ kaukkuṭamiti kukkuṭapurīṣaṃ, keśāṃścarma ca kukkuṭasya, keśāścarma ca mānuṣasyetyeke; kecit carmeti sarpasya vadanti, tena carma tvak kañculikā sarpasya| jīrṇāṃ ca bhikṣusaṅghāṭīmiti bhikṣuratra śākyabhikṣurbauddhākhyaḥ parivrājakaśca, tayorjīrṇasaṅghāṭī jīrṇavastraṃ; tadekadeśo gṛhyate, ekadeśe'pi samudāyapravṛtteḥ; bhikṣuratra śākyabhikṣureveti jejjaṭaḥ||6||
kukkuṭīṃ markaṭīṃ śimbīmanantāṃ cāpi dhārayet | māṃsamāmaṃ tathā pakvaṃ śoṇitaṃ ca catuṣpathe ||7|| nivedyamantaśca gṛhe śiśo rakṣānimittataḥ | śiśośca snapanaṃ kuryāt sarvagandhodakaiḥ śubhaiḥ ||8|| karālā piṅgalā muṇḍā kaṣāyāmbaravāsinī | devī bālamimaṃ prītā saṃrakṣatvandhapūtanā ||9||
kukkuṭīmityādi| kukkuṭī sphaṭikaracitakukkuṭāṇḍasadṛśakandā kukkuṭīśarīravat kusumacitrā vallī| markaṭī kapikacchuḥ, markaṭamūlītyanye, śukaśimbītyapare| anantā sārivā| antaśca khaṇḍagṛhābhyantare| śiśośceti cakārāt dhātryāśca snapanam| sarvagandhā elādikāḥ| devī prītā satī imaṃ bālaṃ rakṣatviti sambandhaḥ||7-9||
iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate kumāratantre'ndhapūtanāpratiṣedho nāma (saptamo'dhyāyaḥ, āditaḥ) trayastriṃśo'dhyāyaḥ ||33||
iti śrīḍalha(hla)ṇaviracitāyāṃ nibandhasaṅgrahākhyāyāṃ suśrutavyākhyāyāmuttaratantrāntargate kaumārabhṛtyatantre'ndhapūtanāpratiṣedho nāma trayastriṃśattamo'dhyāyaḥ||33||