34. śītapūtanāpratiṣedhādhyāyaḥ

Larger type: Suśrutasaṃhitā · indented: Ḍalhaṇa's Nibandhasaṅgraha
athātaḥ śītapūtanāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
andhapūtanāpratiṣedhānantaraṃ pūtanāsāmānyācchītapūtanāpratiṣedhārambho yujyata ityāha- athāta ityādi||1-2||
kapitthaṃ suvahāṃ bimbīṃ tathā bilvaṃ pracībalam | nandīṃ bhallātakaṃ cāpi pariṣeke prayojayet ||3|| bastamūtraṃ gavāṃ mūtraṃ mustaṃ ca suradāru ca | kuṣṭhaṃ ca sarvagandhāṃśca tailārthamavacārayet ||4|| rohiṇīsarjakhadirapalāśakakubhatvacaḥ | niṣkvāthya tasminniṣkvāthe sakṣīraṃ vipacedghṛtam ||5|| gṛdhrolūkapurīṣāṇi bastagandhāmahestvacaḥ | nimbapatrāṇi madhukaṃ dhūpanārthaṃ prayojayet ||6|| dhārayedapi lambāṃ ca guñjāṃ kākādanīṃ tathā |7|
kapitthamityādi| suvahā godhāpadī| pracībalo matsyākṣakaḥ, kākajaṅghetyanye| nadībhallātakaṃ nadīpippalikā gaṇḍopalīti paryāyā| sarvagandhā elādikāḥ| atra taile kuṣṭhadvayasya pāṭho bhāgadvayārthaḥ| rohiṇī kaṭphalaḥ| rohiṇyādikvāthe triguṇe kṣīraikabhāge ghṛtaṃ pacet| bastagandhā bothayikā| ahestvacaḥ sarpasya kañcukāḥ| lambā tiktālābūḥ| kākādanī kākatindukā||3-6||-
nadyāṃ mudgakṛtaiścānnaistarpayecchītapūtanām ||7|| devyai deyaścopahāro vāruṇī rudhiraṃ tathā | jalāśayānte bālasya snapanaṃ copadiśyate ||8||
nadyāmityādi| mudgakṛtairannaiḥ mudgakṛtairbhakṣyaiḥ, mudgodaneneti gayī| upahāro baliḥ| jalāśayānte nadyāḥ samīpe||7-8||
mudgaudanāśanā devī surāśoṇitapāyinī | jalāśayālayā devī pātu tvāṃ śītapūtanā ||9||
rakṣāmāha- mudgetyādi||9||
iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate kumāratantre śītapūtanāpratiṣedho nāma(aṣṭamo'dhyāyaḥ, āditaḥ) catustriṃśo'dhyāyaḥ ||34||
iti śrīḍalha(hla)ṇaviracitāyāṃ nibandhasaṅgrahākhyāyāṃ suśrutavyākhyāyāmuttaratantrāntargate kaumārabhṛtyatantre śītapūtanāpratiṣedhādhyāyaścatustriṃśattamaḥ||34||