athaitaccikitsāṃ brūte ---- athāto guhyarogapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha
smāhurātreyādayo maharṣayaḥ| (gadyasūtre)|2| meḍhramadhye sirāṃ
vidhyedupaṃdaśe navotthite| śītāṃ kuryāt kriyāṃ śuddhiṃ virekeṇa
viśeṣataḥ||1|| tilakalkaghṛtakṣaudrairlepaḥ
pakve tu pāṭite| ---------------------------------------------|2|
Sa. upadaṃśe'cirodbhūte liṅgasya madhye
sirāṃ mokṣayet| śiśirāṃ ca cikitsāṃ lepasekādibhiḥ kuryāt| viśeṣeṇa virecanena
śuddhiṃ vidadhīta| pakve pāṭite ca tilakalkājyamadhubhirlepaḥ|
-----------------------------------------------|
jambvāmrasumanonīpaśvetakāmbojikāṅkurān||2||
śallakībadarībilvapalāśatiniśodbhavāḥ| tvacaḥ kṣīridrumāṇāṃ ca triphalāṃ ca
pacejjale||3|| sa kvāthaḥ kṣālanaṃ, tena
pakvaṃ tailaṃ ca ropaṇam| ----------------------------------------------|4|
Sa. jambvādyaṅkurān śallakyādīnāṃ
tvacaḥ kṣīrivṛkṣāṇāṃ ca tvacastriphalāṃ ca jale pacet| sa kvāthaḥ kṣālanaṃ
hitam| tena ca kvāthena tailaṃ pakvaṃ ropaṇaṃ syāt|
----------------------------------------------|
tutthagairikalodhrailāmanohvālarasāñjanaiḥ||4||
hareṇupuṣpakāsīsasaurāṣṭrīlavaṇottamaiḥ| lepaḥ kṣaudrayutaiḥ
sakṣmairupadaṃśavraṇāpahaḥ||5||
Sa. tutthādibhirmākṣikadrutaiḥ
sūkṣmīkṛtairlepa upadaṃśavraṇaharaḥ|
kapāle triphalā dagdhā saghṛtā ropaṇaṃ param|
----------------------------------------------|6|
Sa. karpare triphalā dagdhā ghṛtānvitā
paraṃ ropaṇam|
----------------------------------------------| sāmānyaṃ sādhanamidaṃ
pratidoṣaṃ tu śophavat||6||
Sa. sāmānyametat sādhanam| pratidoṣaṃ
tu śophatulyaṃ cikitsitaṃ jñeyam|
na ca yāti yathā pākaṃ prayateta tathā bhṛśam| pakvaiḥ snāyusirāmāṃsaiḥ prāyo
naśyati hi dhvajaḥ||7||
Sa. yathā ca pākaṃ na yāti
tathā'tiyatnaḥ kāryaḥ| yataḥ pakvaiḥ snāyvādibhiḥ prāyeṇa meḍhro naśyati|
arśasāṃ chinnadagdhānāṃ kriyā kāryopadaṃśavat|
----------------------------------------------|8|
Sa. arśasāṃ chinnānāṃ dagdhānāṃ
copadaṃśatulyā kriyā kāryā|
----------------------------------------------| sarṣapā likhitāḥ sūkṣmaiḥ
kaṣāyairavacūrṇayet||8|| tairevābhyañjanaṃ
tailaṃ sādhayet vraṇaropaṇam|
----------------------------------------------|9|
Sa. sarṣapikāḥ śastreṇa likhitāḥ
kaṣāyadravyairjambvādibhiḥ pūrvoktaiḥ sūkṣmacūrṇairavacūrṇayet| taireva
kaṣāyaistailaṃ pacet| tadabhyañjanaṃ vraṇaropaṇaṃ syāt|
----------------------------------------------| kriyeyamavamanthe'pi raktaṃ
srāvyaṃ tathobhayoḥ||9||
Sa. etaccikitsitamavamanthe'pi kāryam|
tathaita(thobha)-yoḥ-sarṣapāvamanthayoḥ, asraṃ srāvyam|
kumbhīkāyāṃ haredraktaṃ pakvāyāṃ śodhite vraṇe|
tindukatriphalārodhrailepastailaṃ ca ropaṇam||10||
Sa. kumbhīkāyāṃ lohitaṃ mokṣayet|
pakvāyāṃ tu vraṇe śodhite sati tindukādibhirlepaḥ| tindukādibhireva siddhaṃ
tailaṃ ropaṇaṃ syāt|
alajyāṃ srutaraktāyāmayameva kriyākramaḥ|
----------------------------------------------|11|
Sa. alajyāṃ srutaśoṇitāyāmeṣa
evopakramaḥ|
----------------------------------------------------| uttamākhyāṃ tu piṭikāṃ
sañcchidya baḍiśoddhṛtām||11||
kalkaiścūrṇaiḥ kaṣāyāṇāṃ kṣaudrayuktairupācaret|
---------------------------------------------------|12|
Sa. uttamākhyāṃ piṭikāṃ baḍiśoddhṛtāṃ
samyak chedayitvā kaṣāyāṇāṃ kalkaiścūrṇaiḥ kṣaudrayuktairupakramet|
----------------------------------------------------| kramaḥ pittavisarpoktaḥ
puṣkaravyūḍhayorhitaḥ||12|| tvakpāke
sparśahānyāṃ ca secayed-------------------|
----------------------------------------------------|13|
Sa. puṣkarikāyāṃ saṃvyūḍhe ca
pittavisarpavihitaṃ cikitsitaṃ hitam| saṃ-tvakpākasparśahānyoḥ secanam|
------------------------------mṛditaṃ punaḥ| balātailena koṣṇena
madhuraścopanāhayet||13||
Sa. mṛditaṃ nāma liṅgarogaṃ
vakṣyamāṇena (ślo.42) balā tailena secayet| tathā madhurairdravyaiḥ kalkitaiḥ
sukhoṣṇairghṛtasnigdhairupanāhaśca kāryaḥ|
aṣṭhīlikāṃ hṛte rakte śleṣmagranthivadācaret|
----------------------------------------------------|14|
Sa. aṣṭhīlikāṃ rakte hṛte
kaphagranthimivopakramet|
----------------------------------------------------| nivṛttaṃ sarpiṣā'bhyajya
svedayitvopanāhayet||14|| trirātraṃ
pañcarātraṃ vā susnigdhaiḥ śālvalādibhiḥ| svedayitvā tato bhūyaḥ snigdhaṃ
carma samānayet||15|| maṇiṃ prapīḍya
śanakaiḥ praviṣṭe copanāhanam| maṇau punaḥpunaḥ snigdhaṃ bhojanaṃ cātra
śasyate||16||
Sa. nivṛttasaṃjñaṃ liṅgarogaṃ
ghṛtenābhyajya svedayitvā copanāhayet trirātraṃ pañcarātraṃ vā susnigdhaiḥ
śālvalādibhiḥ| tato bhūyaḥ svedayitvā snigdhaṃ carma maṇiṃ samānayet| kiṃ
kṛtvā ? maṇiṃ śanaiḥ prapīḍya| praviṣṭe maṇau copanāhaṃ punaḥpunaḥ kuryāt|
bhojanaṃ cātra snigdhaṃ hitam|
ayameva prayojyaḥ syādavapāṭyāmapi kramaḥ|
----------------------------------------------------|17|
Sa. ayameva kramo'vapāṭikāyāṃ yojyaḥ
syāt|
----------------------------------------------------| nāḍīmubhayatodvārāṃ
niruddhe jatunā sṛtām||17|| snehāktāṃ
srotasi nyasya siñcetsnehaiścalāpahaiḥ| tryahāttryahātsthūlatarāṃ nyasya nāḍīṃ
vivardhayet||18|| srotodvāramasiddhau tu
vidvān śastreṇa pāṭayet| sevanīṃ varjayan yuñjyāt sadyaḥkṣatavidhiṃ tataḥ||19||
Sa. niruddhe-niruddhākhye
niruddhamaṇau, nāḍīṃ dvidvārāṃ jatunā sṛtāṃ liptāḥ snehāktāṃ liṅge nyasya
liṅgaṃ balātailādibhiḥ snehaiḥ siñcet| tryahāttryahāt sthūlatarāṃ nāḍīṃ
kṣiptvā srotodvāraṃ vṛddhiṃ nayet| evamapyasiddhau dhīmān vaidyaḥ sevanīṃ
pariharan śastreṇa pāṭayet| tataḥ-pāṭanādanantaraṃ, sadyaḥkṣatavidhānaṃ
yuñyāt|
granthitaṃ sveditaṃ nāḍyā snigdhoṣṇairupanāhayet|
----------------------------------------------------|20|
Sa. granthitasaṃjñaṃ nāḍyā sveditaṃ
snigdhoṣṇairupanāhayet|
----------------------------------------------------| limpetkaṣāyaiḥ
sakṣaudrairlikhitvā śataponakam||20||
Sa. śataponakaṃ liṅgarogaṃ likhitvā
kaṣāyadravyacūrṇaiḥ samākṣikairlimpet|
raktavidradhivatkāryā cikitsā śoṇitārbude|
----------------------------------------------------|21|
Sa. śoṇitārbude raktavidradhivaccikitsā
kartavyā|
----------------------------------------------------| vraṇopacāraṃ sarveṣu
yathāvasthaṃ prayojayet||21||
Sa. sarveṣu liṅgarogeṣu
yathāvasthaṃ-avasthāvaśāt,
vraṇopacārān-antaḥśuddhikaṣāyalepaghṛtatailarasakriyācūrṇāṃśchodhanaropaṇān,
prayojayet|
yonivyāpatsu bhūyiṣṭhaṃ śasyate karma vātajit| snehanasvedabastyādi vātajāsu
viśeṣataḥ||22|| na hi vātādṛte
yonirvanitānāṃ praduṣyati| ato jitvā tamanyasya kuryāddoṣasya bheṣajam||23||
Sa. yonivyāpatsu viṣaye prāyeṇa
pavanavijayi cikitsitaṃ yuktam| snehanādi vātotthāsu vyāpattiṣu viśeṣeṇa
śasyate| saṃ-yato vātamantareṇa yoṣito yonirna duṣyati| tasmāttaṃ mārutaṃ,
jitvā parasya doṣasyauṣadhaṃ kuryāt|
pāyayeta(ttāṃ) balātailaṃ miśrakaṃ sukumārakam| snigdhasvinnāṃ tathā yoniṃ
duḥsthitāṃ sthāpayetsamām||24|| pāṇinā
namayejjihyāṃ saṃvṛtāṃ vyadhayet punaḥ| praveśayenniḥsṛtāṃ ca vivṛtāṃ
parivartayet||25|| sthānāpavṛttā yonirhi
śalyabhūtā striyo matā|
----------------------------------------------------|26|
Sa. tāṃ-striyaṃ, balātailaṃ (ci.
a.21/73), miśrakākhyaṃ(ci. a.14/89), vā, sukumārakāhvayaṃ (ci. a.13/41),
pāyayet| tathā yoniṃ snigdhāṃ svinnāṃ ca duḥsthitāṃ samāṃ sthāpayet|
jihyāṃ-kuṭilāṃ yoniṃ, hastena namayet| saṃvṛtāṃ tu
vyadhayet-prasārayedityarthaḥ| niḥsṛtāṃ ca praveśayet| vivṛtāṃ tu satīṃ
parivartayet| yataḥ sthānād bhraṣṭā yoniḥ striyaḥ śalyarūpā bhavet|
----------------------------------------------------| karmabhirvamanādyaiśca
mṛdubhiryojayetstriyam||26|| sarvataḥ
suviśuddhāyāḥ śeṣaṃ karma vidhīyate|
bastyabhyaṅgaparīṣekapralepapicudhāraṇam||27||
Sa. vamanādīni ca karmāṇi
mṛdūni-akharāṇi, strī(striyā) kārayitavyā(ni)| sarvataḥ-adha upariṣṭācca,
viśuddhāyā nāryāḥ pariśiṣṭaṃ karma-bastyādikaṃ, kriyate|
kāśmaryatriphalādrākṣākāsamardaniśādvayaiḥ|
guḍūcīsairyakābhīruśukanāsāpunarnavaiḥ||28||
parūṣakaiśca vipacetprasthamakṣasamairghṛtāt| yonivātavikāraghnaṃ tatpītaṃ
garbhadaṃ param||29||
Sa. kāśmaryādibhiḥ kalkitaiḥ
kārṣikairghṛtātprasthaṃ pacet| tat-ghṛtaṃ, pītaṃ yonivātavikāraharaṃ suṣṭhu
garbhadaṃ ca|
vacopakuñcikājājīkṛṣṇāvṛṣakasaindhavam|
ajamodāyavakṣāraśarkarācitrakānvitam||30||
piṣṭvā prasannayā''loḍya khādettadghṛtabharjitam|
yonipārśvārtihṛdrogagulmārśovinivṛttaye||31||
Sa. vacādikaṃ piṣṭvā prasannayā''loḍya
ghṛtabharjitaṃ khādet yonipārśvārtyādiśāntaye|
vṛṣakaṃ mātuluṅgasya mūlāni madayantikām| pibenmadyaiḥ salavaṇaistathā
kṛṣṇopakuñcike||32||
Sa. vṛṣakādīni madyaiḥ salavaṇaiḥ
pibet| tathā pippalī sthūlajīrake vā madyaiḥ salavaṇaiḥ pibet|
rāsnāśvadaṃṣṭrāvṛṣakaiḥ śṛtaṃ śūlaharaṃ payaḥ|
----------------------------------------------------|33|
Sa. rāsnādibhiḥ śṛtaṃ payaḥ śūlaghnam|
----------------------------------------------------|
guḍūcītriphalādantīkvāthaiśca pariṣecanam||33||
Sa. guḍūcyādibhiḥ kvāthaiḥ pariṣecanaṃ
sukhoṣṇaṃ hitam, prakṛtatvādyoneḥ|
natavārtākinīkuṣṭhasaindhavāmaradārubhiḥ| tailātprasādhitāddhāryaḥ picuryonau
rujāpahaḥ||34||
Sa. natādibhistailāt pakvāt picuryonau
dhṛto rujāghnaḥ|
pittalānāṃ tu yonīnāṃ sekābhyaṅgapicukriyāḥ| śītāḥ pittajitaḥ kāryāḥ
snehanārthaṃ ghṛtāni ca||35||
Sa. pittalānāṃ ca yonīnāṃ śītādikāḥ
kriyāḥ sekādyāḥ kāryāḥ| snehanārthaṃ ghṛtāni ca deyāni|
śatāvarīmūlatulācatuṣkāt kṣuṇṇapīḍitāt| rasena kṣīratulyena pācayeta
ghṛtāḍhakam||36|| jīvanīyaiḥ śatāvaryā
mṛdvīkābhiḥ parūṣakaiḥ| piṣṭaiḥ priyālaiścākṣāṃśaurdvibalāmadhukānvitaiḥ||37||
siddhaśīte tu madhunaḥ pippalyāśca palāṣṭakam| śarkarāyā daśapalaṃ
kṣipellihyātpicuṃ tataḥ||38||
yonyasṛkśukradoṣaghnaṃ vṛṣyaṃ puṃsavanaṃ param| kṣataṃ kṣayamasṛkpittaṃ kāsaṃ
śvāsaṃ halīmakam||39|| kāmalāṃ vātarudhiraṃ
visarpaṃ hṛcchirograham| apasmārārditāyāmamadonmādāṃśca nāśayet||40||
Sa. śatāvarīmūlatulācatuṣṭayāt
kṣuṇṇapīḍitād rasena dugdhasamena sarpiṣa āḍhakaṃ pacejjīvanīyādibhiḥ
karṣāṃśaiḥ kalkīkṛtaiḥ| pakve śīte ca mākṣikapalāṣṭakaṃ, kaṇāṣṭapalaṃ,
sitāpalāni ca daśa, kṣipet| tasmācca karṣamātraṃ lihyāt yonyādidoṣaghnaṃ
vṛṣyādiguṇaṃ ca|
evameva payaḥ sarpirjīvanīyopasādhitam| garbhadaṃ pittajānāṃ ca rogāṇāṃ
paramaṃ hitam||41||
Sa. anenaiva krameṇa kṣīraṃ sarpirvā
jīvanīyaiḥ pakvaṃ garbhapradaṃ pittajānāṃ ca rogāṇāṃ paraṃ hitam|
balādroṇadvayakvāthe ghṛtatailāḍhakaṃ pacet| kṣīre caturguṇe
kṛṣṇākākanāsāsitānvitaiḥ||42||
jīvantīkṣīrakākolīsthirāvīrardhijīvakaiḥ|
payasyāśrāvaṇīmudgapīlumāṣākhyaparṇibhiḥ||43||
vātapittāmayān hatvā pānād garbhaṃ dadhāti tat|
----------------------------------------------------|44|
Sa. balāyā droṇadvayasya kaṣāye
ghṛtatailayorāḍhakaṃ pacet| kṣīre caturāḍhake kṛṣṇādibhiḥ kalkitaiḥ
sāmānyaparibhāṣayoktapramāṇaiḥ| tat-ghṛtaṃ, pānena vātapittarogān hatvā
garbhaṃ dhatte| mudgādīnāṃ parṇyā pratyekaṃ sambandhaḥ,- mudgaparṇī pīluparṇī
māṣaparṇīti|
----------------------------------------------------|
raktayonyāmasṛgvarṇairanubandhamavekṣya ca||44||
yathādoṣodayaṃ yuñjyād raktasthāpanamauṣadham|
----------------------------------------------------|45|
Sa. raktayonyāṃ lohitaṃ
varṇairlakṣayitvā'nubandhaṃ ca yathādoṣodayaṃ, raktasthāpanaṃ bheṣajaṃ
prayuñjīta|
----------------------------------------------------| pāṭhāṃ jambvāmrayorasthi
śilodbhedaṃ rasāñjanam||45|| ambaṣṭhāṃ
śālmalīpicchāṃ samaṅgāṃ vatsakatvacam|
bāhlīkabilvātiviṣārodhratoyadagairikam||46||
śuṇṭhīmadhūkamācīkaraktacandanakaṭūphalam|
kaṭvaṅgavatsakānantādhātakīmadhukārjunam||47||
puṣye gṛhītvā sañcūrṇya sakṣaudraṃ tandulāmbhasā| pibedarśaḥsvatīsāre raktaṃ
yaścopaveśyate||48|| doṣā jantukṛtā ye ca
bālānāṃ tāṃśca nāśayet| yonidoṣaṃ rajodoṣaṃ śyāvaśvetāruṇāsitam||49||
cūrṇaṃ puṣyānugaṃ nāma hitamātreyapūjitam| yonyāṃ balāsaduṣṭāyāṃ sarvaṃ
rūkṣoṣṇamauṣadham||50||
Sa. pāṭhādikaṃ puṣye gṛhītvā sañcūrṇya
kṣaudrānvitaṃ tandulāmbhasā pibet arśoviṣayādiṣu| ye ca doṣā jantukṛtā
bālānāṃ, tāṃśca yonidoṣādīn hanti| puṣyānugasaṃjñametaccūrṇaṃ
hitamātreyapūjitaṃ ca| yonyāṃ balāsenā duṣṭāyāṃ sarvameva rūkṣoṣṇaṃ hitam|
dhātakyāmalakīpatrasrotojamadhukotpalaiḥ|
jambvāmrasārakāsīsarodhrakaṭphalatindukaiḥ||51||
saurāṣṭrikādāḍimatvagudumbaraśalāṭubhiḥ| akṣamātrairajāmūtre kṣīre ca dviguṇe
pacet||52|| tailaprasthaṃ
tadabhyaṅgapicubastiṣu yojayet| tena śūnonnatā stabdhā picchilā srāviṇī
tathā||53|| viplutopaplutā yoniḥ
siddhyetatsphoṭaśūlinī|
----------------------------------------------------|54|
Sa. dhātakyādibhiḥ kārṣikaiśchāgamūtre
dviguṇe, kṣīre ca dviguṇe, tailaprasthaṃ pacet| tattailamabhyaṅgādiṣu yojyam|
anena tailena śūnādiguṇā yoniḥ sidhyati|
--------------------------------------------------| yavānnamabhayāriṣṭaṃ sīdhu
tailaṃ ca śīlayet||54|| pippalyayorajaḥ
pathyāprayogāṃśca samākṣikān|
--------------------------------------------------|55|
Sa. tathā yavānnādikaṃ śīlayet|
pippalyādiprayogāṃśca kṣaudrānvitānabhyaset|
--------------------------------------------------| kāsīsaṃ triphalā kāṅkṣī
sāmrajambvasthi dhātukī||55|| paicchilye
kṣaudrasaṃyuktaścūrṇo vaiśadyakārakaḥ|
--------------------------------------------------|56|
Sa. kāsīsādikaścūrṇo mākṣikānvitaḥ
paicchilye viśadatvakṛt|
--------------------------------------------------|
palāśadhātakījambūsamaṅgāmocasarjajaḥ||56||
durgandhe picchile klede stambhanaścūrṇa iṣyate| āragvadhādivargasya kaṣāyaḥ
pariṣecanam||57||
Sa. palāśādijaścūrṇo durgandhādiṣu
stambhanamiṣyate| āragvadhādivargakvātho (hṛ.sū. a. 15/17) durgandhādau
pariṣekaḥ|
stambdhānāṃ karkaśānāṃ ca kāryaṃ mārdavakārakam| dhāraṇaṃ vesavārasya
kṛsarāpāyasasya ca||58||
Sa. saṃ-stambdhānāṃ kharasparśānāṃ ca
yonīnāṃ mṛdutvakaraṃ vesavārādidhāraṇaṃ vidheyam|
vesavāraḥ-kuṭṭitasvinnasaṃskṛtamāṃsaviśeṣaḥ| kṛsarā ca pāyasaṃ ca
kṛsarāpāyasam|
durgandhānāṃ kaṣāyaḥ syāttailaṃ vā kalka eva vā| cūrṇe vā sarvagandhānāṃ
pūtigandhā(ndhya)pakarṣaṇaḥ||59||
Sa. saṃ-durgandhānāṃ yonīnāṃ
sarvagandhadravyāṇāṃ kaṣāyaḥ-kvātho, hitaḥ| tatpakvaṃ tailaṃ tatkalka eva vā|
athavā sarvagandhānāṃ cūrṇaḥ pūtigandhā(ndhya) pahaḥ|
śleṣmalānāṃ kaṭuprāyāḥ samūtrā bastayo hitāḥ| pitte samadhukakṣīrā vāte
tailāmlasaṃyutāḥ||60||
Sa. śleṣmalānāṃ yonīnāṃ kaṭuprāyā
gomūtrayutāśca bastayo hitāḥ| pitte madhuyaṣṭīkṣīrayuktā bastayaḥ| vāte
tailāmlayutā bastayo hitāḥ|
sannipātasamutthāyāḥ karma sādhāraṇaṃ hitam|
---------------------------------------------|61|
Sa. sannipātotthāyāḥ sādhāraṇaṃ karma
hitam|
---------------------------------------------| evaṃ yoniṣu śuddhāsu garbhaṃ
vindanti yoṣitaḥ||61|| aduṣṭe prākṛte bīje
jīvopakramaṇe sati| ---------------------------------------------|62|
Sa. evaṃ-anena prakāreṇa, yoniṣu
viśuddhāsu satīṣu striyo garbhaṃ labhante| prākṛte bīje'duṣṭe sati tathā
jīvasyopakramaṇe kṣepe sati|
---------------------------------------------| pañcakarmaviśuddhasya
puruṣasyāpi cendriyam||62|| parīkṣya
varṇairdoṣāṇāṃ duṣṭaṃ tadghnairupācaret|
---------------------------------------------|63|
Sa. narasya pañcabhiḥ karmabhiḥ
śuddhasya, indriyaṃ,śukraṃ, doṣāṇāṃ varṇairduṣṭaṃ parīkṣya
tadghnaiḥ-doṣaghnaiḥ, upakramet|
---------------------------------------------|
mañjiṣṭhākuṣṭhatagaratriphalāśarkarāvacāḥ|63| dve niśe madhukaṃ medāṃ dīpyakaṃ
kaṭurohiṇīm| payasyāhiṅgukākolīvājigandhāśatāvarīḥ|64| piṣṭvā'kṣāṃśā
ghṛtaprasthaṃ pacetkṣīracaturguṇam| yoniśukrapradoṣeṣu tatsarveṣu
praśasyate|65| āyuṣyaṃ pauṣṭikaṃ medhyaṃ dhanyaṃ puṃsavanaṃ param|
phalasarpiriti khyātaṃ puṣpe pītaṃ phalāya yat|66| mriyamāṇaprajānāṃ ca
garbhiṇīnāṃ ca pūjitam| etatparaṃ ca bālānāṃ grahaghnaṃ dehavardhanam|67| iti
śrīvaidyapatisiṃhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviracitāyāmaṣṭāṅgahṛdayasaṃhitāyāṃ
ṣaṣṭhe uttarasthāne guhyarogapratiṣedho nāma catustriṃśo'dhyāyaḥ|34|
Sa. saṃ-mañjiṣṭādibhiḥ kārṣikaiḥ
piṣṭairghṛtaprasthaṃ kṣīracaturguṇaṃ pacet| taddhṛtaṃ sarveṣu
yoniśukrapradoṣeṣu śasyate| āyuṣyādi guṇaṃ paraṃ puṃsavanaṃ mriyamāṇagarbhāṇāṃ
garbhiṇīnāṃ ca hitam| phalasarpiriti nāmnā prasiddham| kutaḥ ? yasmāt
puṣpe-ārtavasamaye, pītaṃ phalāya jāyate| tathā paraṃ bālānāṃ grahaghnaṃ
śarīravṛddhikaraṃ ceti| iti
śrīmṛgāṅkadattaputraśrīmadaruṇadattaviracitāyāmaṣṭāṅgahṛdaya ṭīkāyāṃ
sarvāṅgasundarākhyāyāṃ ṣaṣṭha uttarasthāne guhyaroga pratiṣedho nāma
catustriṃśo'dhyāyaḥ samāptaḥ|| 34|| iti śalyatantraṃ nāma pañcamamaṅgaṃ
samāptam|